مرکز اطلاعات
ویژگی‌های کلی عایق الکتریکی
1- جلوگیری از اثر رطوبت یا به حداقل رساندن آن 2- محکم کردن هادی‌ها به یکدیگر 3- کاهش لرزش مکانیکی 4- خارج کردن هوا از سیستم 5- افزایش کیفیت مقاومت الکتریکی و عایق 6- ایجاد سطحی سخت و صاف برای جلوگیری از مکیده شدن گردوغبار، آلودگی و مانند آن به فاصله‌های سیم‌پیچی 7- در صورت پرداخت نهایی، ایجاد ظاهری خوشایند 8- باید خاصیت اتصال‌دهی خوبی داشته باشد و بتواند به فاصله‌های بین سیم‌پیچ‌ها نفوذ کند. باید به اندازه کافی سخت باشد تا در برابر لرزش‌ها و نیروهای گریز از مرکز مقاومت کند. 9- باید مقاوم در برابر حرارت باشد و در دمای کارکرد نرم نشود. 10- نباید رطوبت از آن عبور کند و باید در برابر روغن‌های ترانسفورماتور و روغن‌های روان‌کاری مقاوم باشد.
اثر الکتریکی:
از کار افتادن کامل یک ماده عایق یا کاهش کارایی آن به دلایل زیر است.
سوختن:
زمانی رخ می‌دهد که ولتاژی بیش از حد بالا به ماده عایق اعمال شود. آزمونی که میزان مقاومت ماده عایق در برابر سوختن را تعیین می‌کند «آزمون استقامت دی‌الکتریک» نامیده می‌شود.
استقامت الکتریکی توانایی ماده عایق در تحمل ولتاژ الکتریکی است. این مقدار بر حسب ولت/میل بیان می‌شود.
رسانایی سطحی:
ویژگی‌ای که این عامل را تعیین می‌کند مقاومت سطحی نامیده می‌شود.
ردگیری (Tracking):
هنگامی که یک ماده عایق که زیر ولتاژ الکتریکی کار می‌کند در معرض شرایط آلوده‌کننده سطح مانند رطوبت، محیط نمکی یا گردوغبار رسانا قرار گیرد، تمایل به عبور جریان روی سطح پیدا می‌شود که ردهای رسانایی شبیه شاخه‌های درخت ایجاد می‌کند. در نتیجه ماده از کار می‌افتد.
تلفات دی‌الکتریک:
عامل دیگری است که بر از کار افتادن اثر می‌گذارد. اتلاف انرژی است که در ماده عایقِ در معرض ولتاژهای الکتریکی متغیر رخ می‌دهد (به شکل گرما).
مقاومت ولتاژی:
این ویژگی نوعی پیرشدگی الکتریکی به شمار می‌آید. ماده عایق تحت اثر الکتریسیته با تغییرات شیمیایی ویژگی‌های خود را از دست می‌دهد.
قوس‌زدن:
قوس‌زدن را می‌توان تخریب ناشی از تخلیه‌های الکتریکی تعریف کرد.
اثر شیمیایی:
اثرهای زیان‌بار این گروه عمدتاً عبارت‌اند از: رطوبت هوا – گردوغبار فلز یا زغال
– محیط نمکی – روغن‌هایی که به‌عنوان روان‌کار یا خنک‌کننده به کار می‌روند - مواد شیمیایی
زیان‌بارترین اثر روی وارنیش‌های عایق، اثر رطوبت است. به دلیل قطبی بودن آب، با نفوذ رطوبت به مواد عایق آلی، مقاومت الکتریکی ماده عایق کاهش می‌یابد. میزان رطوبتی که یک قطعه برقی جذب می‌کند به نوع و ساختار آن قطعه بستگی دارد. با اینکه یک ماده عایق ممکن است کاملاً ضدرطوبت طبقه‌بندی شود، شاید برای دستگاه‌های مخابراتی که در فرکانس‌های معینی کار می‌کنند مناسب نباشد. در نتیجه پیشرفت‌های تازه در زمینه جذب و نفوذپذیری رطوبت این نوع مواد عایق، به جای مواد عایق سلولزی از پلیمرهای مصنوعی با جذب رطوبت کمتر استفاده می‌شود.
اثر مکانیکی:
نیروهای مکانیکی که وارنیش‌های عایق با آن‌ها روبه‌رو هستند مهم‌اند و باید در طراحی دستگاه یا انتخاب قطعات در نظر گرفته شوند. انواع اثرهای مکانیکی که در عمل با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم عبارت‌اند از:
نیروهای ایجادشده بین هادی‌ها و دیگر قطعات فلزی در اثر شار مغناطیسی ناشی از تداخل نیروهای مغناطیسی متغیر
حرکت‌های ناشی از انبساط و انقباض متفاوت قطعات، به‌ویژه هنگام گرم و سرد شدن.
نیروهای گریز از مرکز بسیار قوی در ماشین‌های دوار (مانند الکتروموتورها).
نیروهایی که از بیرون به دستگاه وارد می‌شوند (مانند آهنرباهای الکتریکی بزرگ یا موتورهایی که برای کار ماشین‌های لرزشی به کار می‌روند).
نیروهایی که هنگام ساخت دستگاه‌های الکتریکی، در خم‌کاری و کشش، به وارنیش‌های عایق وارد می‌شوند.
