Reçineli ek muf nasıl yapılır? Protolin nedir, nasıl hazırlanır?

Protolin nedir?

Protolin, kablo eklerinde kullanılan iki bileşenli (A+B) poliüretan döküm reçinesinin piyasadaki yaygın adıdır. Ek yapıldıktan sonra muf gövdesinin ya da kalıbının içine sıvı hâlde dökülür, eki her yönden sarar ve kürlenince katı ama esnek bir dolguya dönüşür. Üç görevi vardır: eki suya ve neme karşı sızdırmaz yapmak, iletkenler arasında ve dışarıya karşı elektriksel yalıtım sağlamak, eki darbe, ezilme ve titreşime karşı mekanik olarak korumak.

Sahada "protolin", "muf reçinesi", "ek muf reçinesi" ya da "kablo ek reçinesi" adları çoğu zaman aynı ürün tipi için kullanılır. Orchem'in bu iş için ürettiği ek muf reçinesi (Protolin), ağırlıkça 1:1 karışımlı, düşük viskoziteli ve kürlendikten sonra elastik kalan bir poliüretandır.

Ek muf nedir, reçineli ek muf ne işe yarar?

Ek muf, iki kablo ucunun birleştirildiği noktayı çevreleyen koruyucu gövdedir. Kablonun yalıtımı ve dış kılıfı ek bölgesinde açıldığı için bu noktanın yeniden yalıtılması ve kapatılması gerekir. Reçineli ek mufta bu iş, muf kalıbının içini dolduran döküm reçinesiyle yapılır.

Reçine sıvıyken iletkenlerin, bağlantı elemanının ve damarların arasındaki boşluklara akar; hava ve nem için yer bırakmaz. Kürlendiğinde ek, kablo kılıfına tutunmuş tek parça bir blok hâline gelir. Yalnızca bantla ya da kapakla kapatılmış bir eke göre suyun içeri sızabileceği aralık çok daha azdır.

Reçineli ek muf nerelerde kullanılır?

• Yer altına döşenen enerji kablolarının ekleri,
• Sokak, park ve saha aydınlatması kablo bağlantıları,
• Pompa ve kuyu kablolarının ek ve uzatmaları,
• Bodrum, kanal, şaft gibi nemli ya da su basma riski olan yerler,
• Dış ortamdaki bağlantı noktaları,
• Endüstriyel tesislerde kablo ve bağlantı noktalarının gömülmesi.

Hangi gerilim seviyesinde ve hangi muf sistemiyle çalışılacağı kablo tipine ve projeye bağlıdır. Muf setinin ve kablo üreticisinin talimatları her zaman esas alınmalıdır.

Reçineli ek muf nasıl yapılır? Adım adım

1. Malzemeyi ve yeri hazırlayın: Muf kalıbı, bağlantı elemanı, bant, zımpara, temizleme bezi, reçine seti, karıştırma kabı ve çubuk elinizin altında olsun. Yağmurda ya da su birikmiş bir çukurda, üstü örtülmeden döküm yapmayın.
2. Kabloyu soyun: Dış kılıfı muf boyunu hesaba katarak açın; damar yalıtımını bağlantı elemanının istediği uzunlukta soyun. İletkene ve sağlam yalıtıma çentik açmayın.
3. Yüzeyi temizleyin ve zımparalayın: Reçinenin değeceği kılıf bölümünü yağ, toz ve çamurdan arındırın, sonra zımparayla pürüzlendirin. Yüzey kuru olmalıdır.
4. İletkenleri bağlayın: Damarları kesite uygun konnektör ya da klemensle birleştirin; sıkma işini bağlantı elemanının talimatına göre yapın. Damarları birbirinden ayrık ve kalıbın ortasında kalacak şekilde düzenleyin.
5. Kalıbı yerleştirin: Muf kalıbını ya da gövdesini ekin üzerine kapatın, uçlarını bantla sızdırmaz hâle getirin. Dökme ağzı yukarıda kalmalıdır.
6. A ve B'yi karıştırın: Karışım oranı ürün etiketinde ve TDS'te yazar; Orchem Protolin'de ağırlıkça 1:1'dir. Bileşenleri tartın, kabın dibini ve kenarlarını sıyırarak karışım tek tip görünene kadar yavaşça karıştırın.
7. Dökün: Karışımı kap ömrü dolmadan, tek bir ağızdan ve ince bir akışla yavaşça dökün. Havanın çıkmasına fırsat verin, kalıbı ağzına kadar doldurun ve ağzı kapatın.
8. Kürü bekleyin: Reçine jelleştikten sonra da sertleşmeye devam eder. Orchem Protolin 23 °C'de 24 saatte tam kürlenir; soğukta bu süre uzar. Kür bitmeden mufu gömmeyin, kabloyu bükmeyin.
9. Devreye almadan önce ölçün: Kür tamamlanınca izolasyon direncini uygun bir ölçü aletiyle kontrol edin. Değer düşükse hattı enerjilendirmeyin, nedenini araştırın.

Düşük izolasyon direncinin olası nedenlerini sargılar üzerinden anlattığımız izolasyon direnci neden düşük çıkar rehberinde bulabilirsiniz; nem ve kirliliğin etkisi kablo eklerinde de benzerdir.

Protolin nasıl hazırlanır?

Hazırlamanın özü doğru oran ve tam karışımdır. Set iki ayrı kaptan oluşur; ikisi birleşince kimyasal tepkime başlar. Bu yüzden karışımı ancak kalıp hazır olduğunda yapın.

• Oranı tartarak sağlayın: Orchem Protolin'in 1 kg setinde 500 g A ve 500 g B vardır; setin tamamını kullanıyorsanız iki kabı tamamen karıştırmanız yeterlidir. Seti bölecekseniz teraziyle tartın.
• Yavaş ve sabırlı karıştırın: Hızlı çırpmak karışıma hava katar. Kabın dibini ve kenarlarını sıyırarak, görünüm her yerde aynı olana kadar karıştırın.
• Karışımı bekletmeyin: Orchem Protolin 23 °C'de 12–15 dakikada jelleşir. Sıcak havada bu süre kısalır; bir seferde dökebileceğiniz kadar karıştırın.
• Soğukta: Reçine koyulaşır, jelleşme ve kür uzar. Ambalajları kullanmadan önce ılık bir ortamda oda sıcaklığına getirin; açık alevle ısıtmayın.
• Nemde: Poliüretan reçine neme duyarlıdır. Ambalajı kullanmadan hemen önce açın, artanı sıkıca kapatın. Islak yüzeye döküm, kürlenme sırasında kabarcık oluşturur.

Viskozite, jelleşme süresi ve diğer değerler için ürünün TDS'ine bakın. Orchem Protolin'in TDS'ini ek muf reçinesi ürün sayfasından isteyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Göz kararı oran: Oran bozulursa reçine yumuşak, yapışkan ya da kırılgan kalabilir.
• Eksik karıştırma: Kap kenarında karışmadan kalan reçine, muf içinde kürlenmeyen bölgeler bırakır.
• Kirli ya da yağlı kılıf: Reçine kılıfa tutunmaz; dolguyla kılıf arasında suyun ilerleyeceği bir yol açılır.
• Nemli ortamda açık kalmış sertleştirici: Sertleştirici havadaki nemle tepkimeye girer; karışım köpüklü ve zayıf kürlenir. Kabın içinde kabuk ya da topaklanma varsa kullanmayın.
• Kalıbı tam doldurmamak: Üstte kalan hava boşluğu, nemin toplanacağı yerdir.
• Geç dökmek: Jelleşmeye başlamış reçine dar boşluklara akmaz.
• Kür bitmeden yük ya da gerilim vermek: Tam kürlenmemiş dolgu, yalıtımı ve sızdırmazlığı tam vermez; kabloyu bükmek ya da mufu gömmek dolguyu zedeler.

Ek muf için poliüretan mı, epoksi mi?

İkisi de iki bileşenli döküm reçinesidir, ama kürlendikten sonraki davranışları farklıdır. Poliüretan muf reçineleri genellikle esnek kalır; kablonun ısıl genleşmesini ve hafif hareketlerini çatlamadan karşılar. Bu yüzden kablo eklerinde çoğunlukla poliüretan tercih edilir. Epoksi döküm reçineleri ise genellikle daha sert ve rijit bir yapı verir; bobin, trafo ve elektronik parçaların gömülmesi gibi hareketsiz uygulamalarda öne çıkar.

Seçim; kablonun tipine, ortama ve muf sistemine göre yapılmalıdır. İki reçine ailesini poliüretan ve epoksi reçineler sayfasında karşılaştırdık. Sert döküm gereken işler için döküm tipi reçineler, elektrik parçalarının poliüretanla gömülmesi için OR-420 poliüretan döküm reçinesi sayfalarına bakın. Kür, jelleşme ve dielektrik dayanım gibi terimlerin kısa açıklamaları elektrik izolasyon terimleri sözlüğünde yer alıyor.