چرا مقاومت عایقی بعد از وارنیشکاری کم است؟
شش علت عدد کم در مگر، جدول تشخیص بر اساس نشانه و روش خشک کردن و تست دوباره.
مقاومت عایقی چیست و چگونه اندازه‌گیری میشود؟
مقاومت عایقی نشان می‌دهد سیمپیچی چقدر از بدنه (زمین) و از فازهای دیگر عایق است. در کارگاه معمولاً با دستگاه تست عایق اندازه‌گیری میشود که به آن مگر هم می‌گویند. دستگاه یک ولتاژ تست DC به سیمپیچی می‌دهد و نتیجه را بر حسب مگااهم (MΩ) نشان می‌دهد. هر چه عدد بالاتر باشد، عایق سالم‌تر است.
ولتاژ تست و مقدار قابل قبول به ولتاژ نامی ماشین، اندازه آن و استانداردی که دنبال میکنید بستگی دارد. استانداردهایی مانند IEEE 43 و دستورالعمل سازنده در این مورد کاربرد دارند. در این مقاله حد مشخصی نمی‌دهیم؛ مهم این است که بفهمیم چرا عدد کمتر از انتظار است.
هنگام خواندن نتیجه یک نکته را به یاد داشته باشید: مقاومت عایقی به دما بسیار حساس است. با گرم شدن سیمپیچی مقاومت پایین می‌آید. سیمپیچی تازه‌ازکوره‌درآمده پس از خنک شدن عدد بالاتری نشان می‌دهد. عددهایی را مقایسه کنید که در دماهای مشابه گرفته شده‌اند.
چرا بعد از وارنیشکاری عدد کم است؟
| علت | نشانه معمول | چه باید کرد |
|---|---|---|
| رطوبت محبوس زیر وارنیش | در همه فازها کم است و بعد از خشک کردن بالا می‌رود | سیمپیچی را در کوره خشک کنید و دوباره تست کنید |
| وارنیش خشک یا پخته نشده | سیمپیچی چسبناک است و بوی حلال می‌دهد | وارنیش کورهای را دوباره بپزید؛ وارنیش خشک‌شونده در هوا را در اتاق گرم نگه دارید |
| تست در حالت گرم | با خنک شدن، عدد خودبه‌خود بالا می‌رود | در دمای اتاق دوباره تست کنید |
| آلودگی، گرد کربن، براده فلز | نشتی در اطراف جعبه ترمینال و سیم‌های خروجی | ترمینال‌ها و تخته ترمینال را تمیز و خشک کنید |
| سیم یا عایق شیار آسیبدیده | در یک فاز بسیار کم است و خشک کردن اثری ندارد | عیب را پیدا کنید؛ وارنیش آن را رفع نمیکند |
| تینر نامناسب یا بیش از حد | لایه نازک و ضعیف؛ پخت ضعیف | وارنیش را با تینر مخصوص خودش و به نسبت درست رقیق کنید |
1. رطوبت باقی‌مانده در سیمپیچی
این رایجترین علت است. اگر سیم‌پیچی‌ای که باز شده، شسته شده یا در جای مرطوب نگهداری شده بدون خشک کردن وارنیش شود، رطوبت زیر وارنیش می‌ماند. وارنیش هم مانع خروج آن میشود. نتیجه، عدد پایین و ناپایدار مقاومت عایقی است. به همین دلیل سیمپیچی را همیشه باید پیش از وارنیشکاری پیش‌گرم و خشک کرد.
2. وارنیش خشک یا پخته نشده است
وارنیشی که هنوز حلال دارد یا پخت آن تمام نشده، تمام ارزش عایقی خود را نمی‌دهد. وقتی وارنیش کورهای در هوا رها شود یا زمان کوره کوتاه باشد، این اتفاق می‌افتد. وارنیش خشک‌شونده در هوا هم اگر ضخیم و در اتاق سرد و مرطوب زده شود، کند خشک میشود. برای جزئیات، راهنمای ما درباره چرا وارنیش سیمپیچی خشک نمیشود را ببینید.
3. تست خیلی زود انجام شده است
اگر سیمپیچی را مستقیم از کوره درآورده تست کنید، عدد کم به نظر میرسد. این همیشه عیب نیست. بگذارید سیمپیچی تا دمای اتاق خنک شود، سپس دوباره تست کنید.
4. آلودگی، گرد کربن و روغن
گرد جاروبک، براده فلز، روغن و باقی‌مانده وارنیش قدیمی می‌توانند روی سطح یک مسیر رسانا بسازند. اگر این آلودگی زیر وارنیش بماند، مشکل دائمی میشود. نشتی اغلب در جعبه ترمینال، تخته ترمینال و سیم‌های خروجی دیده میشود. سیمپیچی را پیش از وارنیشکاری تمیز کنید و پیش از تست، ترمینال‌ها را پاک و خشک کنید.
5. سیم یا عایق شیار آسیبدیده
سیم لاکی که هنگام سیمپیچی خط افتاده، عایق شیار پارهشده یا سر دوری که به بدنه ساییده میشود، باعث عدد کم میشود. وارنیش این‌گونه آسیب مکانیکی را ترمیم نمیکند. اگر فقط یک فاز عدد کم نشان دهد و خشک کردن چیزی را تغییر ندهد، این محتمل‌ترین علت است.
6. تینر نامناسب یا بیش از حد
تینر ناسازگار می‌تواند پخت را خراب کند. تینر زیاد لایه را نازک میکند و وارنیش کمی در سیمپیچی می‌ماند. همیشه وارنیش را با تینر مخصوص خودش رقیق کنید. راهنمای نسبت تینر و محدوده تینرهای ما را ببینید.
تشخیص و رفع مرحله به مرحله
- سیم‌های خروجی را جدا کنید: موتور را از منبع تغذیه و تجهیزات دیگر جدا کنید. جعبه ترمینال را تمیز و خشک کنید.
- هر فاز را تست کنید: هر فاز را نسبت به بدنه و سپس فاز به فاز تست کنید. اگر همه کم‌اند، به رطوبت یا ناقص بودن پخت شک کنید. اگر یک فاز کم است، آسیب مکانیکی محتمل‌تر است.
- دما را ثبت کنید: سیمپیچی را در دمای اتاق تست کنید و دما را یادداشت کنید.
- دوباره خشک کنید: اگر عدد کم است، سیمپیچی را در کوره خشک کنید. اگر وارنیش کورهای به کار بردهاید، آن را با شرایط ذکرشده در TDS دوباره بپزید.
- خنک کنید و دوباره تست کنید: اگر عدد پس از خشک کردن به‌وضوح بالا رفت، علت رطوبت بوده است. اگر بالا نرفت، سیمپیچی را با دقت بررسی کنید.
- سابقه نگه دارید: عددهای قبل و بعد را برای هر موتور نگه دارید. روند در طول زمان بیشتر از یک عدد به شما اطلاع می‌دهد.
برای بررسی دقیق‌تر، شاخص قطبش (نسبت عدد ۱۰ دقیقه به عدد ۱ دقیقه) هم استفاده میشود. این شاخص به تشخیص نشتی سطحی از رطوبت کمک میکند.
چگونه از تکرار آن جلوگیری کنیم
- پیش از وارنیشکاری، سیمپیچی را تمیز، پیش‌گرم و خشک کنید.
- وارنیش را وقتی بزنید که سیمپیچی هنوز گرم است، اما نه خیلی داغ؛ وارنیش بهتر نفوذ میکند.
- بگذارید وارنیش اضافه بچکد؛ تجمع ضخیم، خشک شدن را کند میکند.
- شرایط پخت خود وارنیش را رعایت کنید. وارنیش کورهای را حتماً در کوره بپزید. برای انتخاب، وارنیش خشک‌شونده در هوا یا کورهای را ببینید.
- موتور تازه وارنیش‌خورده را در جای مرطوب رها نکنید.
- برای موتورهایی که در محیط مرطوب یا شیمیایی کار می‌کنند، سیستم مقاوم‌تری انتخاب کنید.
کدام وارنیش؟
کارگاه‌هایی که کوره دارند می‌توانند از وارنیش کورهای OR-300 استفاده کنند که به‌خوبی در سیمپیچی نفوذ میکند و در کوره کاملاً پخته میشود. کارگاه‌های بدون کوره می‌توانند با وارنیش‌های خشک‌شونده در هوا مانند OR-100 و OR-102 کار کنند. برای موتورهای کمپرسور که به کلاس H و مقاومت شیمیایی بالا نیاز دارند، OR-114 انتخاب معمول است. شرایط خشک شدن و پخت در TDS هر محصول آمده است. اگر مطمئن نیستید کدام وارنیش مناسب شماست، راهنمای انتخاب وارنیش را بخوانید یا با ما تماس بگیرید.
پرسش‌ها
چرا بعد از وارنیشکاری عدد مگر کم است؟
رایجترین علت رطوبت محبوس زیر وارنیش است، چون سیمپیچی ابتدا خشک نشده است. وارنیش پختهنشده، تست در حالت گرم، آلودگی و سیم آسیبدیده هم عدد را پایین میآورند.
آیا میتوانم موتوری با مقاومت عایقی کم را دوباره در کوره بگذارم؟
بله. خشک کردن سیمپیچی در کوره معمولاً اولین قدم درست است. اگر وارنیش کورهای به کار بردهاید، آن را با شرایط ذکرشده در TDS دوباره بپزید و پس از خنک شدن دوباره تست کنید.
آیا میتوانم سیمپیچی را مستقیم از کوره تست کنم؟
میتوانید، اما عدد کم به نظر میرسد، چون مقاومت عایقی با بالا رفتن دما کم میشود. برای مقایسه درست، بگذارید سیمپیچی تا دمای اتاق خنک شود.
آیا وارنیش مقاومت عایقی را بالا میبرد؟
روی سیمپیچی تمیز و خشک، وارنیشی که درست زده و کاملاً پخته شود عایق را محکمتر میکند و از رطوبت محافظت میکند. روی سیمپیچی مرطوب یا کثیف این مشکلات را در خود حبس میکند و سیم آسیبدیده را ترمیم نمیکند.
عدد کم فقط در یک فاز یعنی چه؟
عدد کم در یک فاز که با خشک کردن بهتر نمیشود، معمولاً نشانه آسیب مکانیکی است: سیم لاکی خطافتاده، عایق شیار پارهشده یا سر دوری که به بدنه چسبیده است.
مقدار قابل قبول مقاومت عایقی چقدر است؟
به ولتاژ ماشین، اندازه آن و استانداردی که دنبال میکنید بستگی دارد. از استانداردهایی مانند IEEE 43 و دستورالعمل سازنده استفاده کنید و با عددهای قبلی همان موتور مقایسه کنید.
به‌روزرسانی: